Wszystko zaczyna się od wynalazku i jego ochrony

Transfer wyników badań naukowych do gospodarki odbyć się może za pomocą takich narzędzi jak: badania kontraktowe zamawiane przez firmy, licencje na wynalazki, wzory użytkowe, doradztwo naukowo-techniczne, przepływ kadry technicznej, szkolenia, firmy spin-off, informacje w publikacjach naukowo-technicznych. Uniwersyteckie Centrum Transferu Technologii Medycznych w Poznaniu z powodzeniem komercjalizuje wiedzę ekspercką naszych naukowców poprzez badania kontraktowe,doradztwo oraz szkolenia.

 Pozostałe narzędzia transferu technologii wymagają zadaniowego podejścia do procesu zarządzania własnością intelektualną zwieńczonego transferem technologii, które wyznaczają pewne jego etapy.

ETAP I – Ochrona Własności Intelektualnej

Siłą napędową transferu technologii i równocześnie przedmiotem warunkującym jego
istnienie jest zgłoszenie wynalazku. Na etapie wynalazku twórca definiuje swoje odkrycie oraz jego zalety na tle innych, istniejących już rozwiązań technologicznych oraz definiuje zakładane zastosowania danego rozwiązania. Na tym etapie Uniwersytet Medyczny w Poznaniu winien dokonać formalnego zapisu zgłoszonego wynalazku bądź rozwiązania w rejestrze.
Należy zastanowić się, jaka forma ochrony będzie najbardziej odpowiednia i odpowiedzieć na pytanie: co tak naprawdę ma podlegać ochronie? Ważne jest zrozumienie natury chronionej „technologii”, czyli własności intelektualnej. Pod tym terminem bowiem ukrywać się może: wynalazek, metoda, sposób, program komputerowy, nazwa czy logo, jakim twórca chce się posługiwać. Dalej należy wziąć pod uwagę horyzont czasowy ochrony: na jak długo zastrzec prawa wyłączne?
Różne formy ochrony charakteryzują się różnymi zakresami czasowymi. I tak:

  • patent - 20 lat ochrony
  • prawa autorskie – okres życia twórcy + 70 lat
  • tajemnica handlowa („know-how”) – okres utrzymania w tajemnicy
  • znak towarowy - 10 lat
  • wzory – maksymalnie do 25 lat.

Kolejnym zagadnieniem jest określenie terytorium, na jakim dany wynalazek czy zastrzeżenie ma być eksploatowane. Ochrona bowiem może być tylko ochroną krajową bądź może być rozciągnięta na inne kraje i regiony. Wynalazek jest formalnie  chroniony od daty złożenia stosownego wniosku w urzędzie patentowym.

Po zabezpieczeniu prawa własnościowych twórca może swobodnie publikować wyniki
swych badań i prezentować dany wynalazek. Przez publikację twórca zyskuje nie tylko
uznanie w świecie naukowców, ale wzbudza również zainteresowanie przemysłu nowym, zaproponowanym rozwiązaniem technologicznym. Dzięki czemu, zainteresowane transferem technologii podmioty gospodarcze mogą kontaktować się z Uczelnią w celu omówienia i podjęcia ewentualnej współpracy. Etap ten jest zatem bardzo ważny zarówno dla kariery naukowej twórcy jak i przebiegu transferu technologii.

ETAP II - Komercjalizacja

Etap komercjalizacji winien poprzedzić szereg analiz zarówno naukowych (w celu
sprawdzenia poziomu wynalazczości i innowacyjności danego rozwiązania), jak i rynkowych (w celu zbadania „opłacalności” komercjalizacji danego wynalazku i potencjalnych rynków wdrożeń). Należy tu dokonać zestawienia potencjalnych kosztów związanych z wdrożeniem danego rozwiązania technologicznego z potencjalnym zyskiem, jaki przez kolejne lata będzie przez to rozwiązanie wygenerowany. Analiza taka jest trudna, gdyż zysk z komercjalizacji jest czynnikiem nieznanym, jest to jedynie wartość przewidywana. Wdrożenie wynalazku i zdobycie rynku to proces długotrwały, przewidywanie zatem jego sukcesu obarczone jest wielkim ryzykiem.

W przypadku pozytywnej oceny powinno się podjąć działania marketingowe, które winny skutkować etapem wdrożenia. Na podstawie umowy licencyjnej, bądź umowy sprzedaży, partner gospodarczy rozpoczyna implementację nowej technologii w swym procesie produkcyjnym. Innym rozwiązaniem w przypadku etapu wdrożenia będzie stworzenie spółki akademickiej typu spin-off, która podejmie trud komercjalizacji. Warto w przypadku spółki spin zastanowić się jednak, czy nie wykorzystać pozycji rynkowej już istniejącego przedsiębiorstwa, zamiast budować rynek i samodzielnie rozpoczynać wdrożenie nowego rozwiązania technologicznego. W przypadku komercjalizacji przez licencję, część zysku - w postaci opłat licencyjnych - wpływa z powrotem do Uczelni i Twórcy. Zasila w ten sposób budżet kolejnych innowacji.

Pomocnym rozwiązaniem przy komercjalizacji mogą być podejmowane wspólne
przedsięwzięcia z przedsiębiorcami w ramach projektów współfinansowanych ze środków unijnych i krajowych.

Centrum Transferu TechnologiiDziałalność B+RDo pobrania
Uniwersyteckie Centrum Transferu Technologii Medycznych w Poznaniu Spółka z o.o.
ul. Parkowa 2
60-775 Poznań
tel. 61 854 60 54
fax. 61 854 60 55